Srpski telegraf došao do „otkrića“ koje je javno dostupno 22 godine

Dnevni list Srpski telegraf je na naslovnoj strani svog broja 5. februara, kao i na svom portalu, objavio tekst pod naslovom „Ameri planirali rat pre 35 godina! Ovaj dokument ih je odao“ u kojem navodi kako su Sjedinjene Američke Države tajnom direktivom NSDD 133 planirali raspad Jugoslavije i njen građanski rat.

Tekst Srpskog telegrafa sadrži nekoliko problematičnih elemenata. Prvi je sama priroda dokumenta, za koji se navodi da je tajni. Direktiva NSDD 133 ? jeste bila tajna po svom donošenju 1984. godine, ali po podacima sa druge stranice može se primetiti da je dokument deklasifikovan 9. oktobra 1996. godine. Ovu informaciju je potvrdila i arhivatorka iz Predsedničke biblioteke Ronald Regan u odgovoru na mejl našoj redakciji. Jasno je, dakle, da dokument nije tajan već 22 godine.

Odgovor iz predsedničke biblioteke na upit FN Tragača

Drugi element odnosi se na tumačenje da se „iz njegovog (dokumenta NSDD 133) sadržaja jasno vidi da je još tada izrečena smrtna presuda Jugoslaviji.” Srpski telegraf kao pojašnjenje navodi: „Dokument uz kodni broj nosi i naziv Američka politika prema Jugoslaviji i u njemu se definiše okvir spoljne politike SAD, koja, kako se navodi, za cilj ima destabilizaciju modela tržišnog socijalizma Jugoslavije i uspostavljanje američke sfere uticaja u jugoistočnoj Evropi. Metode koje se primenjuju u ostvarenju tog cilja su kombinovane, ekonomske i političke, i podrazumevaju niz javnih, polutajnih i tajnih operacija u sadejstvu sa međunarodnim organizacijama poput Svetske banke i MMF.”

Srpski telegraf je uz tekst objavio i kopiju dokumenta, iz kojeg se ni u kom slučaju ne mogu izvesti zaključci navedeni u tekstu. Direktiva 133 zaista nosi naziv koji je Srpski telegraf naveo, ali se je tumačenje sadržaja potpuno neutemeljeno, jer se u prvim rečenicama dokumenta navodi da „ekonomski održiva, stabilna, i vojno sposobna Jugoslavija služi interesima Zapada i Sjedinjenih Država.“

Dalje se u dokumentu govori o tome da je Jugoslavija važna prepreka širenju uticaja Sovjetskog Saveza na južnu Evropu, da finansijske poteškoće predstavljaju pretnju po stabilnost zemlje i da joj zbog treba pomoći. Regan ističe da je cilj njihove dugoročne politike podržavanje nezavisnosti, teritorijalnog integriteta i nacionalnog jedinstva Jugoslavije, kao i to da je u interesu SAD da podrže internu liberalizaciju zemlje. Na kraju se ističe želja za ekonomskom i vojnom saradnjom, kao i to da će biti razmotreni novi memorandumi o razumevanju između dveju zemalja uz čest osvrt na umanjenje uticaja SSSR na Jugoslaviju.

Još jedan element vredan pomena su i sagovornici koji su potvrđivali tvrdnje Srpskog telegrafa o američkom planu za uništavanje Jugoslavije i svega što je srpsko. Od četiri stručnjaka navedena u tekstu, samo dva su se osvrnula na „tajni dokument“. To su učinili  kanadski ekonomista dr Mišel Čosudovski i dr Srđan Perišić. Sagovornici Borisav Jović i ekonomista Mlađen Kovačević su dali svoje ocene uticaja SAD na raspad Jugoslavije bez ikakvog osvrta na dokument NSDD 133. 

Iz svega navedenog se može zaključiti da dokument koji je list Srpski telegraf iskoristio kao povod ove priče jeste autentičan, ali da ne predstavlja novo otkriće, niti se može tumačiti kao svedočenje o tajnom planu Amerike kojim je „zakucan poslednji ekser u mrtvački sanduk SFRJ“.

 

Đorđe Ivanović, Fake News Tragač