12.01.2026.Čitalac FakeNews Tragača nedavno nam je prosledio fotografiju objavljenu na Fejsbuk stranici Hajp televizije. Na njoj se nalazi predsednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen, a ispod njenog lika umetnuta je tvrdnja da je „EU zvanično zabranila homofobiju“. U opisu iste objave obrazlaže se kako je „Evropski sud pravde doneo presudu prema kojoj sve države članice Evropske unije moraju pravno priznati istopolne brakove koji su zakonito sklopljeni u nekoj drugoj članici EU“.
Ovi navodi zasnovani su na presudi Evropskog suda pravde donetoj u novembru prošle godine. Kako prenosi Bi-Bi-Si, tada je iz ove evropske institucije saopšteno da su države članice EU obavezne da priznaju brak između dva državljanina EU koji je „zakonito zaključen u drugoj državi članici“. Presuda je doneta povodom slučaja poljskog para venčanog u Berlinu 2018. godine kojem su, nakon ponovnog preseljenja u Poljsku, vlasti odbile da prihvate i evidentiraju venčani list jer zakonodavstvo u toj zemlji ne priznaje istopolne brakove. Sud pravde Evropske unije napomenuo je da su zemlje članice – iako pravila o braku spadaju u nadležnost svake države – obavezne da se pridržavaju prava EU prilikom vršenja te nadležnosti, te da domaće pravo u Poljskoj ne mora biti menjano kako bi se priznali ovakvi brakovi:
„Svaka država članica mora da se pridržava prava EU, posebno odredbi Ugovora o funkcionisanju Evropske unije o slobodi kretanja i boravka koja je priznata svim građanima Unije, tako što će, u tu svrhu, priznati lični status koji je ustanovljen u drugoj državi članici u skladu sa pravom te države“– zaključuje se u tački 48 ove sudske presude.
Prateći tekst nije usko povezan sa navodima ispisanim na samoj fotografiji, odnosno, tumačenje konkretnog slučaja kao „zvanične zabrane homofobije“ u EU je neadekvatno. Da diskriminacija na osnovu seksualne orijentacije nije dozvoljena u Evropskoj uniji govori nam i Povelja o osnovnim pravima EU sastavljena još 2000. godine, na koju se takođe poziva i Evropski sud pravde. Pomenuti dokument „objedinjuje osnovna prava svih koji žive u Evropskoj uniji“ i „utvrđuje ceo niz građanskih, političkih, ekonomskih i socijalnih prava“ koja su zasnovana i na drugim dokumentima, poput Evropske konvencije o ljudskim pravima. Povelja je postala pravno obavezujuća za države članice kada je Lisabonski ugovor stupio na snagu 2009. godine, a u članu 21 jasno je istaknuto da je „zabranjena svaka diskriminacija na osnovu pola, rase, boje kože, etničkog ili socijalnog porekla, genetskih karakteristika, jezika, veroispovesti ili uverenja, političkog ili drugog mišljenja, pripadnosti nacionalnoj manjini, imovine, rođenja, invaliditeta, starosti ili seksualne orijentacije“. (T. Koledin)
